Projekt Spichlerz Gropiusa

Spichlerz to przykład wczesno modernistycznego budynku gospodarczego w zespole folwarcznym, o wysokich wartościach artystycznych i historycznych, mieszczący się w Jankowie w woj. zachodniopomorskim (okolice Drawska Pomorskiego). Obiekt stanowi jeden z unikatowych projektów Waltera Gropiusa (twórcy Bauhausu) na Pojezierzu Drawskim. Spichlerz wybudowany został w 1906 r. wg. projektu Waltera Gropiusa, który zaprojektował również folwarczną kuźnię, pralnię i budynki mieszkalne. Był to jeden z pierwszych projektów młodego architekta (rodzaj „praktyki zawodowej”), które zrealizowane zostały w okolicach Drawska Pomorskiego. Spichlerz zlokalizowany jest w centrum wsi, w zachodniej części dawnego podwórza folwarcznego (przy granicy parku); obecnie stanowi jedyny element historycznej zabudowy folwarcznej. Po 1945 r. spichlerz był użytkowany przez miejscowy PGR, z przeznaczeniem na magazyn zboża i nawozów. Nieremontowany, z czasem wyłączony z użytkowania, popadł w ruinę, chociaż jest wpisany do rejestru zabytków od 1977 roku. W 2004 r. obiekt został przejęty przez Gminę Drawsko Pomorskie, zabezpieczony i częściowo wyremontowany. W wyniku przetargu przeprowadzonego w maju 2021 roku, właścicielką spichlerza została Joanna Klass – założycielka i obecna prezeska Fundacji Warsaw Bauhaus, która ma wobec budynku następujące plany: “Od dawna interesuje nas partnerskie połączenie codzienności, wspólnoty z możliwościami kulturotwórczym różnych dziedzin takich jak architektura, wzornictwo, sztuka, teatr, taniec, muzyka, rzemiosło, etnografia i muzealnictwo. Interesuje nas kontekst Bauhausu, Black Mountain College i podobnych awangardowych eksperymentów współtworzenia. W tym roku pracowaliśmy nad stworzeniem wspólnotowego miejsca o roboczej nazwie: Muzeum Utopii. Gdy dowiedzieliśmy, że Spichlerz zaprojektowany przez samego Waltera Gropiusa jest wystawiony do przetargu – zrozumieliśmy, że praca młodego architekta, który później stał się twórcą Bauhausu, jest najbardziej odpowiednim kontekstem do stworzenia właśnie takiego Muzeum pod tymczasową nazwą: Muzeum Architektury i Utopii”. Nowa funkcja dla Spichlerza Waltera Gropiusa to przede wszystkim ostatnia szansa na ocalenie budynku od zniszczenia. Równolegle z procesem rewitalizacji zabytku oraz jego bezpośredniego otoczenia powinien toczyć się proces aktywizowania i organizowania społeczności wokół tego miejsca – społeczności obejmującej na partnerskich zasadach osoby mieszkające w okolicy zabytku (Janowo, Drawsko Pomorskie), twórców, praktyków i teoretyków kultury (historycy sztuki, architektury, architekci), studentów i studentki architektury i nauk społecznych. Pomorze Zachodnie jest terenem szczególnym pod względem swojej historii i wynikającego z niej braku zakorzenienia społeczności w lokalnej kulturze i dziedzictwie materialnym. Na skomplikowane, powojenne losy regionu nakłada się dziedzictwo PRL-u i transformacji lat 90.: najpierw powstanie a następnie upadek PGRów i związany z nim wzrost bezrobocia i braku perspektyw. Dlatego też przywracaniu pamięci o architekturze tego regionu musi towarzyszyć proces integrowania społeczności wokół kulturowego dziedzictwa oraz tworzenie i wzmacnianie relacji w samej społeczności. Turystyczny potencjał regionu (w tym także potencjał międzynarodowy ze względu na bliskość granicy) wynikający z unikatowości środowiska przyrodniczego powinien zostać wzmocniony o wymiar kulturowy i edukacyjny w postaci nowatorskich, interdyscyplinarnych i inkluzywnych instytucji i organizacji. Niniejszy projekt jest pierwszym etapem w długofalowym procesie rewitalizacji architektoniczno-społecznej Spichlerza, zmierzającym do zachowania historycznej zabudowy oraz nadania jej nowej, kulturotwórczej funkcji.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s