W dniach 24–25 października 2025 roku w Jankowie Pomorskim, przed zabytkowym Spichlerzem Waltera Gropiusa, którym Fundacja opiekuje się już od ponad czterech lat, odbył się Międzynarodowy Festiwal Grzybów. Wydarzenie stworzyło przestrzeń współpracy dla młodych artystów, projektantów, studentów i architektów, którzy mieli okazję działać wspólnie z lokalną społecznością Jankowa.

Program festiwalu obejmował warsztaty, spektakle oraz pokazy audiowizualne, muzyczne i performatywne, znacząco poszerzając dostęp do sztuki, kultury i działań twórczych dla mieszkańców okolic Drawska. Dzięki temu region, mierzący się z wyzwaniami rozwoju gospodarczego, zyskał impuls do przyszłego stworzenia ważnego ośrodka kultury, opartego na ideach integrujących różnorodne środowiska naukowe i artystyczne. Szczególnie istotnym aspektem działań Fundacji Warsaw Bauhaus pozostaje inicjowanie wzrostu świadomości społecznej w zakresie dziedzictwa przyrodniczego oraz kształtowanie postaw związanych ze zrównoważonym rozwojem.

Corocznym motywem przewodnim tej edycji Festiwalu były grzyby, z których słyną lasy otaczające Drawsko. Grzyby i ich niewidzialna sieć podziemnych połączeń stanowią metaforę potencjalnej współpracy pomiędzy różnymi grupami twórców i odbiorców kultury. Animatorzy kultury i artyści przygotowali w Jankowie Pomorskim cykl działań umożliwiających zarówno dzieciom, jak i dorosłym aktywne uczestnictwo w twórczych procesach, pobudzających wyobraźnię i pozwalających na chwilę oderwania się od codziennej rutyny.

Festiwal był poprzedzony tygodniowymi przygotowaniami wraz z grupą francusko-łotewsko-polską w ramach projektu Triangle of well-being. W tym czasie wspólnie zwiedzaliśmy region. Bardzo ważnym aspektem było przedstawianie piękna okolic Drawska przez społeczność lokalną. Ich serdeczność i otwartość pozwoliła nam doświadczyć piękna i autentyczności klimatu zachodnio-pomorskich skarbów natury, kultury i co najważniejsze – ludzi. Tydzień był wypełniony spacerami po regionalnych lasach, wizytami w ośrodkach kultury i rzemiosł dawnych, spacerami historycznymi i warsztatami. Dzięki temu społeczność lokalna mogła podzielić się tym z czego są najbardziej dumni – wiedzą, kulturą i dobrocią, która zaowocowała zaciśnięciem się więzi międzynarodowych i stworzenia atmosfery dobrostanu, akceptacji i wspólnych twórczych działań. Te doświadczenia mocno wzbogaciło tegoroczną edycję festiwalu, gdzie czuć było bliskość więzi, wymianę kulturową, łatwość we współpracy i współtworzeniu atmosfery na festiwalu.

W ramach festiwalu zaprezentowano instalacje poetyckie, wizualne oraz dźwiękowe, zlokalizowane w lesie, w świetlicy, na placu oraz na łąkach rozciągających się przed Spichlerzem.

Przeprowadzone natomiast warsztaty proekologiczne zakończone pochodem leśnym były szansą na wzbudzenie zainteresowania mieszkańców ruchem spółdzielczym, wytwórczością oraz uwrażliwienie ich na dostępne dobra środowiska leśnego. Podczas wspólnego pochodu, warsztatów i gier mieszkańcy traktowani byli jako równoprawni partnerzy, współtwórcy projektu. Działania warsztatowe prezentowały potencjał lokalnej flory, szczególnie grzybów oraz wszelkich elementów natury, które uczestnicy mogli znaleźć wokół siebie – liści, patyków, żołędzi i innych. Uczestnicy tworzyli lalki, pod opieką i instruktarzem studentek z DAMU, Akademii teatralnej w Pradze, oraz autorskie postacie wraz z Litewskim ilustratorem Gvidasem Pakarklisem z Londynu.

Ważnym aspektem edukacji społecznej prowadzonej przez Fundację jest wzrost wiedzy na temat potrzeby inwestowania w bioróżnorodność i ochronę Trzecich Krajobrazów, wzrost wiedzy gatunkowej (rośliny i drzewa), w zakresie nazewnictwa, kulturowego i etnograficznego aspektu oraz wykorzystywania roślin w farmaceutyce, kuchni i architekturze. Jednocześnie ten komponent wzmacnia postawę wobec trendu SYMBIOCENU, który w przeciwieństwie do antropocentrycznych idei, stawia człowieka na równi i w koegzystencji ekocentrycznej, w której skupiamy się na naturze i wzajemnych relacjach między istotami ludzkimi i nie-ludzkimi. Do praktycznego zaprezentowania tych idei zaprosiliśmy badaczkę Annę Lewandowską, która zaprezentowała możliwości użycia grzybów w architekturze i budownictwie. 

Pierwszego i drugiego dnia Festiwalu odbyły się warsztaty dla dzieci z Jankowa, podczas których projektowały one kostiumy inspirowane grzybami z użyciem naturalnych materiałów znalezionych w lesie oraz ubraniami z second-handów. Drugiego dnia dołączyli również uczestnicy dorośli, z Francji i Łotwy, z programu Triangle of well-being, którzy obudzili w sobie wewnętrzne dziecko, dając upust swojej wyobraźni i kreatywności. Rozpoczęła się także wspólna budowa rzeźby wielkoformatowej – Złotej Kurki.

Kolejnym elementem twórczej aktywizacji mieszkańców były konkursy „Grzyby w Kadrze” oraz na najlepszą potrawę grzybową. Tematem konkursu były relacje człowieka ze światem grzybów. Fotografie nadesłane przez mieszkańców regionu oraz reszty polski, zaprezentowane były przed spichlerzem oraz w przestrzeni Świetlicy w Jankowie. Tam też zaistniała otwarta kuchnia, gdzie uczestnicy przynosili swoje potrawy lub gotowali je ze świeżych grzybów wraz z Kołem gospodyń wiejskich “Spichlerzanki”. W kuchni dochodziło do międzyregionalnej i nawet międzynarodowej integracji! Przełamywane były bariery kulturowe oraz językowe, wszystko na rzecz wspólnego przyrządzania posiłków, gdzie liczyła się tylko intencja ugotowania czegoś przepysznego. Konkurs zakończył się wspólnym jedzeniem potraw, gdzie o wygranej decydowały dokładki i puste naczynia po daniach. Festiwal przypomniał także o bogatej historii i zasobach regionu. Aktywne uczestnictwo mieszkańców w projekcie wzmacnia więzi społeczne – kluczowe dla odporności społeczno-gospodarczej regionu.

Obchody Festiwalu Grzybów wzbogacili także artyści z wcześniejszego zorganizowanego w sierpniu Letniego Instytutu Artycypacji. Clara Randum wraz z Magdaleną Franczak budowały portal do lasu, który wprowadzał uczestników w immersyjne doświadczanie natury wokół nas. Następnie Magda Franczak zaprezentowała rzeźbę dźwiękową, gadającą hubę, tworząc intymne doświadczenie z obiektem-grzybem. Aleksandra Geppert zrealizowała performance muzyczny, eksperymentując z wokalem. Wskazuje to na rosnące znaczenie Spichlerza Gropiusa jako istotnego laboratorium twórczego na kulturalnej mapie Polski, a także Europy.

Koncertom i pokazom muzycznym towarzyszył również „Open mic”, czyli forma otwartej sceny, na której wszyscy czynni i bierni uczestnicy Festiwalu mogli zaprezentować swoją twórczość. Motywem przewodnim były grzyby, zatem zaprezentowane zostały bajki, wiersze lub piosenki grzybowe. Odbyły się także warsztaty z sitodruku prowadzone przez Darię Sokół, gdzie powstały autorskie wzory inspirowane grzybami, naturą oraz spichlerzem Gropiusa. Uczestnicy mieli możliwość zatrzymania ze sobą Festiwalu na dłużej, przynosząc swoje własne ubrania na grafikę lub korzystając z puli tkanin z drugiej ręki. Zostało przeprowadzone również grzybowe bingo, zrealizowane przez Laurę Kutkaite, która wraz z angażującym quizem edukowała uczestników ciekawostkami i informacjami na temat grzybów. Finałową celebracją Festiwalu był Leśny Pochód Dzieci: Najmłodsi uczestnicy i uczestniczki ubrani we własnoręcznie przygotowane stroje grzybów poprowadzili publiczność do tamki w lesie, gdzie z akompaniamentem gitary, śpiewali piosenki grając na patykach, kamieniach, gałęziach i innych obiektach znalezionych w lesie. Z podsumowaniem przenieśliśmy się do Biblioteki Ośrodka Kultury w Drawsku pomorskim, gdzie mieliśmy okazję zobaczyć spektakl “Smutna Rzeka” w reżyserii Michała Zadary. Spektakl wspominał zatrucie rzeki Odry, katastrofy ekologicznej z 2022r. Przedstawiła widzom tę tragedie i pozwoliła zbliżyć się emocjonalnie do chorej, umierającej rzeki. W ten niekonwencjonalny sposób lokalna społeczność mogła doświadczyć proekologicznej narracji na tle emocjonalnym i empatycznym.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: Kultura – Interwencje. Ze wsparciem projektu Erasmus+, Triangle of Well-being 2024-1-FR01-KA210-ADU-000249755.